Satyra w folklorze, czyli kim jest Hitar Petar.

W bułgarskim folklorze istnieje wielowiekowa tradycja ośmieszania wyżej usytuowanych osób (takich jak carscy urzędnicy, celnicy czy właściciele ziemscy) przez mądrych i rezolutnych przedstawicieli prostego ludu. Ma ona na celu uświadamianie zwykłym ludziom niecnych praktyk bogatszych wobec biednych czy też ich nieczystych i podstępnych zamysłów. W satyrycznych tekstach i przekazach bogatsi są często ośmieszani i przeważnie przechytrzani przez swoich podwładnych – zwykłych robotników czy czeladników. W ludowej kulturze i sztuce bezduszni ludzie, zajmujący wysokie stanowiska, przedstawiani są jako żałośni a i często podli.

 

Początkowo bohaterami historyjek byli prości przedstawiciele ludu, bez określonych imion, lecz później, na bułgarskiej ziemi pojawił się najznamienitszy przedstawiciel satyrycznego folkloru – Hitar Petar (Chytry Piotr). Anegdoty z jego udziałem opowiadano na terenach prawie całej Bułgarii już czterysta lat temu. Wciąż toczą się spory o miejsce pochodzenia cwanego bohatera. Według jednego z najbardziej znanych badaczy anegdot z udziałem Hitar Petara, Veliczko Vylczeva, urodził się on we wsi Gradesznica niedaleko miasta Prilep. Inni natomiast twierdzą, że pochodzi z okolic Ruse, Haskovo lub Gabrovo. Dokładne miejsce zapewne pozostanie nieustalone, wszak jest on płodem ludowych wyobrażeń i ustnych przekazów.

 

Tradycyjnym, najczęstszym przeciwnikiem Petara jest Hodża Nasreddin, postać, która dołączyła niejako do bułgarskiej literatury wraz z tureckim zaborem. Hodża, szeroko znany jako mędrzec i filozof, w folklorze bułgarskim funkcjonuje jako uosobienie typowego Turka, często kpiącego z prostych mądrości ludowych. Petar przeciwstawia mu prostą filozofię postrzegania świata, poczciwość, zaradność i czyste serce. I zawsze wygrywa.

 

Hitar Petar często mierzy się również z przedstawicielem duchowieństwa. Dziadek Pop uosabia chciwość i skąpstwo a nasz bohater prostymi sztuczkami zawsze wywodzi go w pole. Wydźwięk tych historyjek jest jednoznaczny, uczciwość jest po stronie ludu a dobro zawsze zwycięża.

 

Wiernym druhem i kompanem Petara jest jego osiołek Marko. Razem przeciwstawiają się światu i z humorem krążą po bułgarskim folklorze.

 

Po wyzwoleniu Bułgarii miejsce Hitar Petara zajął Baj Ganio. W odróżnieniu od Petara, Baj Ganio nie uosabia dobrych cech. Raczej jest postacią negatywną, leniwą, wulgarną i prostacką. W folklorze i świadomości bułgarskiej to Hitar Petar pozostaje postacią pozytywną.

 

BG Projekt.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s